مغربى بودن وى به خطا رفته است . ياقوت با استناد به آنچه مسعودى در سفر دوم كتاب مروج خود آورده و گفته است كه در بابِل متولد شده ، او را بغدادى دانسته كه مقيم مصر شده است . « 1 » مسعودى كتابهاى متعددى نگاشته كه خود اسامى شمارى از آنها را در مروج الذهب آورده است . نيز دربارهء كارهاى تاريخى مسعودى و ديدگاههاى وى مقالات زيادى توسط مستشرقان به نگارش درآمده كه فهرست آنها را سزگين آورده است . « 2 » دربارهء مذهب مسعودى اظهار نظرهاى مختلفى شده است . ابن حجر ازاو ياد كرده و با ملاحظهء مطالبى كه در كتابهاى او وجود دارد ، وى را شيعى معتزلى دانسته است . « 3 » سبكى با ياد از رساله‌اى كه مشتمل ر آراء فقهى شافعى ، مالك ، ابوحنيفه ، داود بن على ظاهرى و سفيان الثورى بوده و اين كتاب را مسعودى بر نويسندهء آن ابوالعباس بن سرج قرائت كرده و بخشى را او بر وى املا كرده ، وى را شافعى دانسته است . « 4 » عالمان شيعه او را شيعى امامى دانسته‌اند . نجاشى از وى و آثارش ياد كرده و ميان آثار او از كتاب اثبات الوصيه ياد كرده « 5 » كه بىشبهه اگر از آن او باشد ، شيعى امامى است . اما واقعيت آن است كه نظم و ترتيب كتاب اثبات الوصيه با نوع نگارش مروج بسيار متفاوت است . « 6 » با توجه به اين كه نجاشى در قرن پنجم آن را از مسعودى دانسته ، تنها مىتوان با يافتن شخصى با همين نام ، يعنى على بن حسين مسعودى ميان عالمان شيعه كه معاصر تقريبى مسعودى مورخ باشد ، انتساب آن را به مسعودى مورخ باطل دانست . در عين حال ، نظريهء وصايت دربارهء انبياى سلف را كه شيعه بر آن تكيه دارد ، در مروج الذهب نيز مىبينيم . نگاهى به مروج الذهب نشان مىدهد كه علائق شيعى وى بسيار گسترده است . اما

--> ( 1 ) . معجم الادباء ، ج 13 ، ص 91 . محتمل است كه مقصود ابن نديم از مغربى بودن مسعودى ، مصرى بودن او باشد كه در اين صورت مشكل خاصى وجود نخواهد داشت . نك : منهج المسعودى ، ص 45 ( 2 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، جزء 2 ، صص 179 - 178 . افزون بر اينها جواد على در مجلهء سومر سال بيستم مقالهء مفصلى با عنوان « موارد تاريخ المسعودى » نگاشته است . هادى حسين حمود در مجلهء المورد مجلد هشتم ، شمارهء 3 مقاله‌اى با عنوان « مؤلفات المسعودى » نوشته است . همو پايان نامه‌اش دربارهء مسعودى با عنوان « منهج المسعودى فى بحث العقائد و الفرق الدينية » به چاپ رسيده است . كتاب مفصل دربارهء مسعودى « منهج المسعودى فى كتابة التاريخ » است كه از سليمان بن عبد الله المديد السويكت بوده و در سال 1407 چاپ شده است . ( 3 ) . لسان الميزان ، ج 4 ، ص 225 ( 4 ) . طبقات الشافعيه ، ج 3 ، صص 456 - 457 ( 5 ) . رجال النجاشى ، ص 254 ، ش 665 ( 6 ) . دربارهء عدم درستى انتساب اين كتاب به مسعودى ، محققان مختلفى اظهار نظر كرده‌اند . نك : منهج المسعودى فى كتابة التاريخ ، ص 107 - 109 . گويا غير تفاوت اسلوب دليل ديگرى براى انكار نيست . در منبع اخير از شخصى نقل شده كه كتاب مسعودى را از ابن مطهر ( علامهء حلى ) دانسته كه سخن نادرستى است ، زيرا نجاشى در قرن پنجم كتاب را مىشناخته و آن را به مسعودى مورخ نسبت داده است .